Animasyon: Kuzey Işıkları (Aurora) Oluşumu

Animasyon: Kuzey Işıkları (Aurora) Oluşumu

Güneş dev bir kütle ve Güneş’i oluşturan madde bu dev kütlenin yerçekimiyle bir arada duruyor. Güneş’in yüzeyi yaklaşık 5800 Kelvin yani yaklaşık 5500 Celsius sıcaklıkta. Sıcaklık dediğimizde aslında maddeyi oluşturan parçacıkların ortalama hareket enerjilerinden bahsediyoruz.  Yani ortam ne kadar sıcak, ortamı oluşturan parçacıklar o kadar hızlı hareket ediyor.

Her ne kadar Güneş’i oluşturan parçacıklar yüksek sıcaklıklar nedeniyle hızla hareket ediyor olsalar da, Güneş’in kütle çekimi bu parçacıkları yüzeyde tutmaya yetecek kadar güçlü. Yalnız Güneş’in en dışında bir taç tabakası (korona) var ki burada durumlar daha karmaşık. Güneş’in yüzeyinden dışarı doğru milyonlarca kilometre boyunca uzanan taç tabakasındaki sıcaklıklar milyonlarca derece olabiliyor. Nasıl oluyor da ısı kaynağı olan Güneş’ten uzaklaştıkça sıcaklık artıyor derseniz çok güzel bir soru sormuş olursunuz. Bunun cevabı hala çok net değil.  Fakat sonuç olarak koronal sıcaklıklarda ortamdaki bazı yüksek hareket enerjisine sahip parçacıklar Güneş’in kütle çekimini yenebiliyor ve aynı birer roket gibi uzaya fırlıyorlar.

Uzayın dört bir yanına fırlayan bu parçacıkların oluşturduğu “rüzgara” Güneş rüzgarı deniyor.  Güneş rüzgarını oluşturan parçacıkların çoğu proton ve elektronlar yani sırasıyla + ve – yüklü parçacıklar.

Aurora işte Güneş’ten gelen bu yüklü ve enerjik parçacıklar atmosferdeki oksijen ve nitrojen atomlarıyla çarpıştığında oluşuyor. Çarpışma sonunda atomlar uyarılıyor (yani çarpışma sırasında elektronlar yüksek enerji seviyelerine çıkıyor), uyarılan atomlar temel durumlarına (yani en düşük enerjili hallerine) geri dönerken belli renklerde ışıma yapıyorlar.  Eğer uyarılan yeterince atom varsa biz dünyalılar bir gökyüzü şöleni izleyebiliyoruz.

Aşağıdaki video bu güzel şöleni anlatan detaylı bir animasyon. İyi seyirler.

Kaynak : https://sarkac.org/2018/07/kuzey-isiklari-nedir/